کمرویی چیست؟ یک هیجان است؟ یک صفت ژنتیکی است؟ رفتاری اجتماعی یا امری آموختنی است؟
کمرویی و خجالت در کودکان مهم و قابل توجه است، چرا که بچههای خجالتی ترکیبی از احساس ترس، تنش، نگرانی و خجالت را با هم تحمل میکنند. اگر این فشار زیاد، کاهش نیابد و از بین نرود پیامدهای نامناسبی خواهد داشت. این گونه کودکان به خاطر خجالتشان نمیتوانند.
برای بعضی از والدین درک این نکته که چرا وقتی کودک تنهاست یا وقتی که فقط با خودشان است مدام حرف میزند ولی در حضور دیگران سکوت اختیار میکند، کمی دشوار است.
سعی کنید سکوت کودکان را به خجالتی بودن او نسبت ندهید، حتی اگر کودک واقعاً خجالتی است. اگر به کودک بگویید که : تو خجالتی هستی، برای او بهانهی قانعکنندهای برای حرف نزدن فراهم کردهاید.
در میان کودکان 6 تا 7 ماهه و گاه بزرگتر، معمولاً دورهای وجود دارد که از غریبهها میترسند یا بهتر بگوییم با دیدن غریبهها نگران میشوند.
کودکان در حدود چهار سالگی اصلاً غریبه نمیشناسند و با همه رفتار دوستانه دارند.
در سن هفت سالگی ممکن است کودک بار دیگر از حرف زدن با ناآشناها خودداری کند. شما نمیتوانید کودک را مجبور به حرف زدن کنید و بهتر است چنین هم نکنید.
علل کمرویی و خجالت در کودک چیست؟
· احساس گناه
· احساس ضعف
· غم و انده شدید
· فقر و تنگدستی
· نقس جسمانی
· تکبر و غرور
· احساس حقارت شدید
· عقبماندگی درسی
· پذیرفته نشدن در خانه و مدرسه
· احساس ترس و ناامنی
· نابسامانیهای خانوادگی مثل طلاق یا بیاعتنایی والدین یا زد و خورد
· بیپاسخ گذاشتن پرسشهای کنجکاوانهی کودک
· انتقال کودک به مدرسه و مکان جدید
· تبعیضها و انتقادهای مستمر و بیموردد والدین و مربیان
· محیط استرسزا و پر وحشت و فشار
· محرومیت از محبت پدر و مادر (یا نبودن یکی از آنها)
- اعتیاد والدین و نداشتن ظاهر مناسب والدین
· ناکامیهای پیدرپی
· بیماریهای طولانی کودک
پیشنهاداتی برای کاهش و درمان خجالت و کمرویی
کودک باید از سال اول تولد در جمعهای آشنا حضور پیدا کند و آزادی ابراز وجود، صحبت کردن و اظهار نظر داشته باشد.
با استفاده از نکات مثبت و مهارتهای کودک، میتوان او را از انزوا و کمرویی به سوی مقبولیت اجتماعی و مطرح شدن سوق داد.
شرایط را برای موفقیتهای کودک در زمینههای مختلف فراهم و به شدت تشویقش کنید.
ه کودک یاد بدهید که ارتباط چشمی برقرار کند و شمرده حرفش را بزند و با او تمرین کنید.
یکی از راههای مهم مقابله با کمرویی در کودک این است که او را در فعالیتهای فوق برنامه مثل سرود و … شرکت دهیم.
کارهایی را که از پس آنها بر میآید، به کودک واگذار کنیم و در تشویق وافر او بکوشیم و اهمال و اشتباه او را نادیده بگیریم.
از سرزنش و نامگذاری روی کودک به علت کمروییاش به شدت بپرهیزیم.
او را در کسب مهارتهای زیر همراهی و تشویق کنیم: ورزش، سرود، آواز، نقاشی، طراحی، قصهگویی، لطیفگویی و …
تنبیه و تهدید، کودک کمرو را کمروتر میکند، پس بیفایده است.
مادر و پدری که اجازه ندهند کودک نزد دیگران برود تا او را در آغوش بگیرند و ببوسند و با او صحبت کنند، باید منتظر خجالت، کمرویی و گوشهگیری کودک خود باشند.
کمالطلبی والدینی که میخواهند کودکشان بهترین باشد به منزلهی کاشتن تخم خجالت و کمرویی در شخصیت کودک است.
در جایگاه یک شنونده و بینندهی خوب باشید و به کودکتان بها بدهید.
منابع
حسینینیک، هومن و همکاران (مترجمان)، چگونه با کودکم رفتار کنم، انتشارات مروارید.
خاکیه، پرویز (مؤلف) روانشناسی کودک، انتشارات لکلک.